Hoe werkt schuldhulpverlening?

Stap 1: de aanmelding en het eerste gesprek

Bij de gemeentelijke schuldhulpverlening begint een traject met een aanmelding. Na je hulpvraag moet je binnen vier weken worden uitgenodigd voor een eerste gesprek. Dat is een wettelijke termijn en dus geen streven maar een verplichting. Is er sprake van een bedreigende situatie, dan moet dat gesprek binnen drie werkdagen plaatsvinden. Als bedreigend gelden een gedwongen woningontruiming, beëindiging van de levering van gas, elektriciteit, stadsverwarming of water, en opzegging of ontbinding van je zorgverzekering. Speelt een van die dingen, meld dat dan meteen en laat je niet met een afspraak over zes weken naar huis sturen. Neem naar dat gesprek mee wat je hebt: loonstroken of uitkeringsspecificaties, bankafschriften van de laatste maanden, brieven van schuldeisers, je huurcontract en je zorgverzekeringspolis. Ook een tas vol ongeopende post is welkom. Wij zijn dat gewend en het is beter dan met lege handen komen. Weet je nog niet goed wat is schuldhulpverlening? Lees dat eerst.

Stap 2: het besluit en het plan van aanpak

Na het eerste gesprek wordt beoordeeld of je wordt toegelaten. Dat besluit krijg je op papier in een beschikking, binnen acht weken na het vaststellen van je hulpvraag. Omdat schuldhulpverlening onder de Algemene wet bestuursrecht valt, kun je tegen dat besluit bezwaar maken. Laat je dus nooit mondeling wegsturen. Krijg je te horen dat je niet in aanmerking komt, vraag dan altijd om een schriftelijk besluit met de motivering erbij. Meer hierover lees je bij de voorwaarden voor schuldhulpverlening. Word je toegelaten, dan hoort daar een plan van aanpak bij dat wordt ondertekend. Daarin staat wie wat doet, wat er van jou wordt verwacht en welke termijnen gelden.

Stap 3: stabiliseren en crisis afwenden

Voordat er met schuldeisers onderhandeld kan worden, moet de situatie eerst tot rust komen. Stabiliseren betekent in de praktijk: je inkomen op orde brengen, controleren of je alle toeslagen ontvangt, en zorgen dat je lopende vaste lasten weer betaalbaar zijn. Dreigt er acuut iets, dan kan de rechter om een moratorium worden gevraagd. Dat is een adempauze van maximaal zes maanden waarin schuldeisers geen incassomaatregelen mogen nemen. Het geeft precies de ruimte die nodig is om een regeling voor te bereiden. Is je administratie zelf de kern van het probleem, dan wordt in deze fase vaak budgetbeheer of beschermingsbewind ingezet. Dat is geen dubbelop, maar juist een logische combinatie: zonder stabiele basis houdt geen enkele schuldregeling stand.

Stap 4: schuldeisers in kaart brengen

Al je schuldeisers worden aangeschreven met het verzoek de exacte openstaande vordering op te geven, inclusief rente en kosten. Dit duurt doorgaans vier tot acht weken, omdat schuldeisers de tijd krijgen om te reageren. Het resultaat is een sluitend overzicht van je totale schuldenlast. Voor veel mensen is dat het eerste moment waarop ze precies weten waar ze staan. Dat is confronterend, maar het is ook het moment waarop het probleem eindelijk een omvang krijgt in plaats van een gevoel. Ontbreekt er een schuldeiser in het overzicht, dan valt die buiten de regeling en blijft de vordering na afloop gewoon bestaan. Volledigheid is hier dus belangrijker dan snelheid.

Stap 5: het voorstel aan je schuldeisers

Op basis van je inkomen wordt je afloscapaciteit berekend. Dat is het bedrag dat je overhoudt boven je beslagvrije voet en dat maandelijks beschikbaar is voor je schuldeisers.

Elke schuldeiser krijgt vervolgens hetzelfde aanbod: een percentage van zijn vordering, uitbetaald over achttien maanden, waarna het restant wordt kwijtgescholden. Hoe hoog dat percentage is, hangt volledig af van jouw afloscapaciteit en niet van onderhandelen. Bij een minimuminkomen kan het een paar procent zijn. Gaan alle schuldeisers akkoord, dan start de regeling. Weigert er een, dan kan de rechter via een dwangakkoord alsnog medewerking afdwingen. Lukt ook dat niet, dan ligt de weg naar de wettelijke schuldsanering open.

Stap 6: aflossen en afronden

Achttien maanden lang draag je je afloscapaciteit af. In die periode gelden er drie harde regels: je maakt geen nieuwe schulden, je meldt elke wijziging in je inkomen direct, en je doet je best om je inkomen te vergroten door te werken of actief te solliciteren. Stijgt je inkomen tussentijds, dan stijgt je afdracht mee. Dat voelt onrechtvaardig, maar het is de kern van de afspraak: je zet alles in wat je kunt missen. Na een succesvolle afronding schelden je schuldeisers het restant kwijt. Je ontvangt een slotverklaring en bent schuldenvrij. Daarna is er vaak nog nazorg beschikbaar, bijvoorbeeld begeleiding bij je budget in het eerste jaar. Maak daar gebruik van, want de eerste maanden na een traject zijn de kwetsbaarste.

Zo begeleidt Aktiva je door dit traject

De meeste mensen lopen niet vast op stap zes, maar op stap één tot en met vier. Het dossier is niet compleet, het inkomen is niet stabiel, of de post is al zo lang blijven liggen dat niemand meer weet wat er speelt. Daar komt Aktiva in beeld. Vanuit schuldenbewind zorgen wij voor rust en overzicht: je inkomen komt binnen op een beheerrekening, je vaste lasten worden betaald en je krijgt leefgeld. Deurwaarders en incassobureaus melden zich vanaf dat moment bij ons in plaats van bij jou. Daarnaast verzamelen wij de saldo-opgaven, maken het dossier compleet en verzorgen we de aanmelding bij een erkend schuldhulpverlener. Gedurende het hele traject blijven we naast je staan. Duurt de aanvraag van bewind bij de kantonrechter nog even? Dan kunnen we je alvast ondersteunen via Pré-Bewind.